Πόσο κοντά είναι πια η δημιουργία κουρδικού κράτους;

Ήταν το 1916, κατά τη διάρκεια του Α ‘Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Βρετανία και η Γαλλία (που πολεμούσαν τους Γερμανούς, τους Αυστριακούς και τους Οθωμανούς Τούρκους) έκαναν τη διαβόητη συμφωνία Sykes-Picot (Σάικς-Πικό) για να χωρίσουν τη Μέση Ανατολή μεταξύ τους.

Ήταν μια τολμηρή κίνηση, δεδομένου ότι ο πόλεμος βρισκόταν σε αδιέξοδο και οι δύο σύμμαχοι δεν ήξεραν ακόμα αν επρόκειτο να κερδίσουν τον αγώνα. Παρ ‘όλα αυτά, προχώρησαν στη συμφωνία παίρνοντας κάποιες αποφάσεις που συνεχίζουν να διαμορφώνουν την περιοχή μέχρι σήμερα.

Εκτός από την εμπέδωση του παραδοσιακού ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού στον εικοστό αιώνα, αυτό που έκανε τη συμφωνία Sykes-Picot διαβόητη ήταν το γεγονός ότι καταπάτησε μια σημαντική υπόσχεση που δόθηκε στους Άραβες.

Μέχρι το 1916 οι Άραβες ήταν στο πεδίο της μάχης ενάντια στους Τούρκους. Για το σκοπό αυτό, οι Βρετανοί υποσχέθηκαν να υποστηρίξουν τη δημιουργία ενός μεγάλου αραβικού κράτους.

Αλλά αυτή η υπόσχεση ήταν σε σύγκρουση με τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες της Βρετανίας και της Γαλλίας, και έτσι, τελικά, συνωμότησαν κρυφά για να προδώσουν τον μη δυτικό σύμμαχό τους. Μεταξύ των τελικών συνεπειών αυτής της προδοσίας, το «αραβικό κράτος» περιορίστηκε σε αυτό που είναι σήμερα η Σαουδική Αραβία.

Η Παλαιστίνη (η οποία αρχικά θα αποτελούσε τμήμα του αραβικού κράτους) έγινε «εθνική κατοικία για τους Εβραίους». Η Συρία πήγε στη Γαλλία και μεγάλο μέρος της υπόλοιπης περιοχής δόθηκε στους Βρετανούς.

Η συμφωνία Sykes-Picot επέτρεψε μία ακόμη αλλαγή. Κατέστη δυνατή μια διευθέτηση για τους Κούρδους – έναν λαό που αποτελούσε την τέταρτη μεγαλύτερη εθνική ομάδα στη Μέση Ανατολή.

Αυτό το κράτος, γνωστό ως Κουρδιστάν, έπρεπε να χαράσσεται έξω από την επικράτεια της τελικά ηττηθείσας οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αυτή η πρόθεση επιβεβαιώθηκε δημοσίως από τη Συνθήκη των Σεβρών το 1920.

Οι Κούρδοι ηγέτες, οι οποίοι, αυτή τη φορά, είχαν επίγνωση της προδοσίας των δυτικών δυνάμεων στους Άραβες, έπρεπε να περιμένουν κάτι ανάλογο. Το 1923 η Συνθήκη της Λουκέρνης τροποποίησε τη Συνθήκη των Σεβρών και αρκετά βέβαια η διευθέτηση για το Κουρδιστάν παραλείφθηκε.

Τα εδάφη που θα αποτελούσαν το κουρδικό έθνος θα γίνονταν μέρος της Τουρκίας, της Συρίας και του Ιράκ. Έτσι, οι Κούρδοι παρέμειναν ανιθαγενείς και χωρίς πατρίδα. Ωστόσο, δεν σταμάτησαν ποτέ να αγωνίζονται για την δημιουργία κουρδικού κράτους.

Τώρα αν προχωρήσουμε γρήγορα προς τα εμπρός και φθάσουμε στις 20 Μαρτίου του 2003, την ημέρα που ο Αμερικανός πρόεδρος George W. Bush πήρε τη μοιραία απόφαση θα καταλάβουμε το μέγεθος της άγνοιάς του για τα όσα θα ακολουθήσουν.

Το Κουρδικό ζήτημα επανεμφανίζεται

Όπως η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο τέλος του Α Παγκοσμίου Πολέμου έτσι και η κατάρρευση του Ιράκ που προέκυψε από την εισβολή των ΗΠΑ το 2003 άνοιξε το Κουτί της Πανδώρας για πιθανές εδαφικές αλλαγές.

Το λιγότερο από αυτές ήταν η πιθανή δημιουργία του κράτους του Κουρδιστάν.

Όπως και οι Άραβες στον Α ‘Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Κούρδοι έγιναν σύμμαχος της Δύσης, μετά την εισβολή στο Ιράκ και τον επακόλουθο εμφύλιο πόλεμο στη Συρία.

Το χάος της περιοχής επέτρεψε την εμφάνιση του «Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε» (γνωστό και ως ISIS, ISIL και Daesh). Το ISIS αποδείχθηκε μια ζοφερή και βίαιη εκδήλωση του θρησκευτικού φανατισμού της περιοχής.

Η ανάπτυξή του απειλούσε σχεδόν κάθε κράτος στην περιοχή, καθώς και τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ, αν τελικά επικρατούσε και οι Κούρδοι έπαιζαν (και συνέχισαν να παίζουν) ως βασικοί πρωταγωνιστές σε αυτόν τον αγώνα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ένας από τους στόχους τους είναι να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για ένα κουρδικό κράτος.

Για όλες αυτές τις δυνάμεις (Τουρκία, Ιράν, Συρία, Ιράκ) που επιδιώκουν να αποκαταστήσουν το status quo ante, η προοπτική ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους είναι ανάθεμα.

Κάθε κράτος, από τα παραπάνω, έχει κουρδικές μειονότητες και φοβάται ότι ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν, έστω και ένα από το έδαφος άλλου κράτους, θα προκαλέσει ή θα επιδεινώσει τις κουρδικές εξεγέρσεις στις χώρες τους. Η πιθανότητα ότι ένα τέτοιο κράτος θα μπορούσε να προκαλέσει εκ των πραγμάτων την μείωση των συγκρούσεων και των προβλημάτων μέσω της εθελοντικής μετανάστευσης φαίνεται να μην έχει περάσει καθόλου από το μυαλό των ηγετών του Ιράν, του Ιράκ, της Τουρκίας και της Συρίας.

Το ζήτημα της κουρδικής ανεξαρτησίας έχει επιδεινωθεί και από την επιρροή του Ισραήλ σε αυτό το θέμα. Οι Ισραηλινοί έχουν από καιρό δείξει ενδιαφέρον για ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν όχι επειδή, όπως κάποιοι από τους πολιτικούς τους διαμαρτύρονται ότι οι Κούρδοι έχουν ένα «ηθικό δικαίωμα» σε ένα κράτος (όπως και οι Παλαιστίνιοι). Αντίθετα, επειδή οι Ισραηλινοί έχουν μια αδήλωτη αλλά επίσημη πολιτική που στοχεύει στην «Βαλκανοποίηση» των αραβικών κρατών.

Ενθαρρύνουν την «σεκταριστική και εθνοτική διαφωνία» προκειμένου να αποσταθεροποιήσουν τους γείτονές τους. Με άλλα λόγια, η ισραηλινή υποστήριξη των Κούρδων είναι μια προσπάθεια να αποδυναμώσουν κυρίως το Ιράκ και, δευτερευόντως, τη Συρία και το Ιράν (η Τουρκία είναι απλά «παράπλευρη απώλεια» σε αυτή τη διαδικασία).

Συμπέρασμα

Κάποιος δύσκολα μπορεί να κατηγορήσει τους Κούρδους για τη λήψη βοήθειας, από όπου μπορούν να την πάρουν – στην περίπτωση αυτή από το Ισραήλ – σε έναν αγώνα για ανεξαρτησία που συνεχίζεται εδώ και αιώνες.

Παρόλα αυτά, μπορεί κανείς να καταλάβει ότι η ισραηλινή εμπλοκή πλήττει σοβαρά τις άλλες πληγείσες περιοχές.

Αν αφήσουμε για λίγο το θέμα του Ισραήλ, το ερώτημα που πρέπει να αναδυθεί εδώ είναι: μπορεί το Ιράκ να αποκατασταθεί ως βιώσιμο κράτος;

Η απάντηση είναι, ίσως, – αλλά φαίνεται ότι υπάρχουν μόνο δύο τρόποι για να γίνει αυτό. Ο ένας είναι ένας σχεδόν γενοκτονικός πόλεμος που διεξάγεται από τις περιφερειακές δυνάμεις της περιοχής εναντίον των Κούρδων. Εναλλακτικά, το Ιράκ μπορεί να ανασυσταθεί εάν οι Κούρδοι είναι πρόθυμοι να εγκατασταθούν εκεί έχοντας την οντότητα ενός αυτόνομου μέρους ενός συνομοσπονδιακού κράτους.

Αυτή τη στιγμή το μέλλον είναι αβέβαιο. Κάποιος έχει την εντύπωση ότι οι Τούρκοι και οι Ιρακινοί (οι δυνάμεις των οποίων επιτέθηκαν στην κούρδικη πόλη του Κίρκουκ στις 16 Οκτωβρίου 2017 και την κατέλαβαν) είναι πρόθυμοι να προσπαθήσουν να λύσουν το θέμα με παρατεταμένο πόλεμο. Αυτό θα ήταν ένα μεγάλο λάθος.

Θα οδηγούσε σε ένα Ιράκ που μπορεί να είναι τεχνικά ενωμένο, αλλά στην πραγματικότητα θα ήταν ακόμη πιο αδύναμο από ότι τώρα και δεν θα ήταν πραγματικά ανεξάρτητο.

Η βόρεια περιοχή θα μπορούσε πιθανότατα να βρίσκεται υπό τον de facto έλεγχο της Τουρκίας και του Ιράν και η υπόλοιπη χώρα να συνεχίσει να βρίσκεται σε αποκεντρωμένο χάος από έναν συνεχιζόμενο σεχταριστικό εμφύλιο πόλεμο.

Από την άλλη πλευρά, η ειρηνική επίλυση του κουρδικού ζητήματος θα μπορούσε να οδηγήσει στη σταθεροποίηση του υπόλοιπου Ιράκ ως συνομοσπονδιακού κράτους.

Επίσης, ως μέρος ενός συνομοσπονδιακού Ιράκ, η αυτονομία του Κουρδιστάν θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, ελαχιστοποιώντας έτσι την επιρροή του Ισραήλ.

Παρά το πρόσφατο κουρδικό δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, οι ηγέτες τους θα πρέπει να γνωρίζουν ότι αυτό μπορεί να γίνει πραγματικότητα μόνο εάν είναι σε θέση να κερδίσουν έναν παρατεταμένο πόλεμο εναντίον της Τουρκίας, του Ιράν και του Ιράκ.

Το Ισραήλ δεν βρίσκεται σε γεωγραφική θέση για να τους βοηθήσει αποτελεσματικά να το κάνουν αυτό. Και έτσι οι Κούρδοι πιθανότατα να μην μπορούν να αντέξουν έναν τέτοιο αγώνα. Αυτό τους αφήνει μόνο μια λογική επιλογή.

Οι Κούρδοι είναι πλέον πιο κοντά στην ανεξαρτησία από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στιγμή, από τις μέρες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Η καλύτερη στρατηγική τους είναι να δράσουν μέσα σε ένα συνομοσπονδιακό Ιράκ και να τερματίσουν την αλληλεπίδρασή τους από το Ισραήλ. Αυτό θα είναι καλύτερο από έναν σχεδόν γενοκτονικό πόλεμο στον οποίο θα θρηνούσαν τα περισσότερα θύματα.

Ωστόσο – και αυτό είναι το σύνηθες ερώτημα σε τέτοιες καταστάσεις – τα συναισθήματα και τα πάθη που διακατέχουν όλες τις πλευρές επιτρέπουν στη λογική να υπερισχύσει;

Share Button

InSideOut Borders

Το «Εντός+Εκτός Συνόρων» δημιουργήθηκε, κυρίως, για τους Έλληνες του εξωτερικού και τους ξένους που ζουν δίπλα μας. Αφορά τρέχουσα ειδησεογραφία μαζί με ρεπορτάζ και συνεντεύξεις για τη ζωή των απόδημων στη διασπορά και των αλλοδαπών που ζουν στη χώρα μας είτε είναι μετανάστες είτε πρόσφυγες, επιχειρηματίες ή απλοί τουρίστες. Σε συνεχή διάλογο με τις ξένες κοινότητες στην Ελλάδα και την ομογένεια στο εξωτερικό, παρουσιάζουμε όψεις της καθημερινότητας και ισχυρές απόψεις για την βελτίωση της πραγματικότητας εντός και εκτός συνόρων,

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...