Το οθωμανικό όνειρο του Ερντογάν προκαλεί «τρικυμία» στην Ερυθρά Θάλασσα

Ο άξονας των χωρών του Περσικού Κόλπου και της Βόρειας Αφρικής έχει έναν ακόμη λόγο να ανησυχεί, πλέον, για τις φιλοδοξίες της Τουρκίας στην περιοχή, καθώς ο Ερντογάν έπεισε τον πρόεδρο του Σουδάν, Ομάρ Αλ Μπασίρ να του μισθώσει το νησί Σουακίν προκαλώντας «τρικυμία» στην Ερυθρά Θάλασσα, μπροστά στην προοπτική μιας τρίτης στρατιωτικής βάσης της Άγκυρας, μετά τις βάσεις της σε Κατάρ και Σομαλία.

Κατά την επίσκεψή του στο Σουδάν, ο Ερντογάν υπέγραψε 13 συμφωνίες που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων από το νέο αεροδρόμιο στο Χαρτούμ, τη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στο Πόρτο Σουδάν, ένα λιμάνι και ναυπηγεία για στρατιωτικά και πολιτικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, μέχρι σιλό σιτηρών σε διάφορες τοποθεσίες, ένα νοσοκομείο και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Οι δύο χώρες στοχεύουν σε ετήσιο όγκο των μεταξύ τους συναλλαγών ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, από τα σημερινά 500 εκατομμύρια δολάρια, προκαλώντας πανικό στον αραβικό κόσμο, πέραν του γεγονότος ότι η Τουρκία αποκτά προσωρινό έλεγχο του νησιού Σουακίν, καθώς οι αρχηγοί των δύο κρατών συμφώνησαν να αναπτύξουν και στρατιωτική συνεργασία.

Εξηγώντας γιατί δίνει τόσο μεγάλη προσοχή σε αυτό το νησί που οι Σουδανοί αποκαλούν «Πύλη προς την Αφρική», ο Ερντογάν χρησιμοποίησε την έννοια της «μετενσάρκωσης», που αναζωπύρωσε το φόβο των Τούρκων στην περιοχή.

Το Σουακίν έχασε την αίγλη του και έπεσε σε παρακμή όταν χτίστηκε το Πορτ Σουδάν 30 μίλια βορειότερα μεταξύ του 1905 και 1909.

Ο Ερντογάν όμως κατηγόρησε τις δυτικές χώρες ότι μετέτρεψαν το Σουακίν σε ένα «νησί φάντασμα». «Το ισοπέδωσαν στο έδαφος. … Αυτό είναι στη φύση τους», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος στις 25 Δεκεμβρίου κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο του Χαρτούμ. «Το ξύρισμα αυτού του τόπου είναι σαν να ξυρίζουμε τα γένια μας. Θα τον ξαναχτίσουμε και θα τον ανακατασκευάσουμε με τέτοιο τρόπο ώστε, όπως μια ξυρισμένη γενειάδα, θα αναγεννηθεί πολύ πιο ισχυρό» είπε ο Τούρκος πρόεδρος παραθέτοντας τα λόγια του Σοκολού Μεχμέτ Πασά, Μεγάλου Βεζίρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα οποία είπε μετά μια ήττα των Οθωμανών στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Ο Ερντογάν έχει, τώρα, το εξής σχέδιο: ο Τουρκικός Οργανισμός Συνεργασίας και Συντονισμού (ΤΙΚΑ) και το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού θα αποκαταστήσουν εκεί τα οθωμανικά κειμήλια, συμπεριλαμβανομένου ενός τροχόσπιτου 300 δωματίων και ενός πανδοχείου. Ο TIKA λειτουργεί στο νησί από το 2011 και έχει ήδη αποκαταστήσει τα τζαμιά Hanafi και Shafi. Όταν ολοκληρωθεί το έργο αποκατάστασης, οι Τούρκοι πολίτες που ταξιδεύουν στη Μέκκα για το ισλαμικό προσκύνημα του  Ουμρά (umrah) θα μπορούν να πετάξουν στο Σουδάν για να επισκεφθούν ιστορικές τοποθεσίες και στη συνέχεια να πάνε με τη βάρκα στην Τζέντα, αναβιώνοντας έτσι την οθωμανική διαδρομή.

Οι Οθωμανοί χρησιμοποίησαν την πόλη του λιμανιού για να προστατεύσουν την επαρχία Hejaz -μέρος της σημερινής δυτικής Σαουδικής Αραβίας – από τους επιτιθέμενους από το μέτωπο της Ερυθράς Θάλασσας.

«Είπα ότι  εδώ χτίστηκαν τζαμιά των σουνιτικών σχολών του Χανάφι και του Σαφί και χτίστηκε και τελωνείο. Ωστόσο, θα πρέπει να μας δώσετε το νησί για λίγο και θα το ανοικοδομήσουμε και θα το αναζωογονήσουμε σύμφωνα με την αρχική του μορφή. Ο αδελφός μου Ομάρ Αλ-Μπασίρ είπε: εντάξει» δήλωσε ο Ερντογάν, μιλώντας στο Φόρουμ Τουρκίας-Σουδάν που διοργάνωσε το Συμβούλιο Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων.

Το εάν το νησί θα γίνει στρατιωτική βάση είναι ανοιχτό σε εικασίες, αλλά το λιμενικό έργο για τα στρατιωτικά και πολιτικά πλοία και το συμφωνητικό στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Άγκυρας και Χαρτούμ, αρκούν για να αυξήσουν την ανησυχία, ειδικά στην Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία.

Η Αίγυπτος φοβάται ότι το Σουδάν, ενισχυμένο από την τουρκική υποστήριξη, θα μπορούσε να γίνει ακόμα πιο επιθετικό στην αξίωσή του για το αμφισβητούμενο τρίγωνο του Halayeb στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας.

Το Κάιρο είχε στείλει στρατιώτες στο Halayeb στη δεκαετία του 1990 για να εμποδίσει τις σουδανικές φιλοδοξίες. Επιπλέον, η Αίγυπτος έχει αναστατωθεί με την υποστήριξη του Σουδάν από την Αιθιοπία σε ένα επιχείρημα σχετικά με το φράγμα Αναγέννησης στον Νείλο. Οι Αιγύπτιοι φοβούνται ότι μια τουρκική στρατιωτική συμμαχία με το Σουδάν θα μπορούσε να ανατρέψει την ισορροπία ισχύος στην ευρύτερη περιοχή ενώ η υποστήριξη που παρέχει η Άγκυρα στη Μουσουλμανική Αδελφότητα μπορεί να δημιουργήσει νέες ταραχές και πολιτική αστάθεια στο εσωτερικό της χώρας.

Από την άλλη πλευρά, οι Σαουδάραβες φοβούνται ότι μια βάση στο Σουδάν που ελέγχεται από την Τουρκία – η οποία συνεργάζεται με το Ιράν – θα μπορούσε να αποτελέσει εφαλτήριο υποστήριξης για τους αντάρτες του Χούθι που υποστηρίχθηκαν από το Κατάρ και το Ιράν στην Υεμένη. Το Σουδάν, παρά την υπόσχεσή του να παραμείνει ουδέτερο, δίνει την εντύπωση ότι υποστηρίζει το Κατάρ στη σύγκρουσή του με τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Μια εταιρική σχέση με την Τουρκία θεωρείται συγκεκριμένος δείκτης της αλλαγής του άξονα του Σουδάν.

Τα αραβικά μέσα ενημέρωσης έδωσαν ευρεία κάλυψη στις δηλώσεις ότι οι 13 συμφωνίες μεταξύ Σουδάν και Τουρκίας – αξίας 650 εκατομμυρίων δολαρίων – χρηματοδοτήθηκαν στην πραγματικότητα από το Κατάρ.

Τον περασμένο Νοέμβριο, το Κατάρ είχε ανακοινώσει σχέδια για την ανάπτυξη λιμένα με το Σουδάν στην Ερυθρά Θάλασσα.

Παράλληλα με την περιοδεία του Ερντογάν στην Αφρική, ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ πήγε στη Σαουδική Αραβία για να προσπαθήσει να εξισορροπήσει τις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα και να διαλύσει τις ανησυχίες. Αλλά δεν τα κατάφερε. Αν και η ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας παρέμεινε σιωπηλή, σχόλια στα μέσα ενημέρωσης που ελέγχουν αποκάλυψαν τις ανησυχίες της.

Ο ιστότοπος της τηλεόρασης Al Arabia έγραψε ένα εμπρηστικό σχόλιο που ανέφερε ότι «η οθωμανική παρουσία στο Σουακίν συνδέεται με σφαγές Σουδανών».

Το τελευταίο πράγμα που θέλουν οι Άραβες είναι να γίνουν μάρτυρες μιας ανάστασης της οθωμανικής κληρονομιάς στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Οι Άραβες παίρνουν πολύ σοβαρά τις ομιλίες μεγαλομανίας του Ερντογάν.

Πόσο δικαιολογημένες είναι οι ανησυχίες τους;

Υπάρχει πραγματικά πρόθεση αναβίωσης των Οθωμανών;

Σίγουρα ο Ερντογάν μιλά συχνά για τους Οθωμανούς προγόνους, διεκδικεί τα οθωμανικά κειμήλια και αναφέρεται στην οθωμανική κληρονομιά όταν μιλά για τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Θεωρεί την Αφρική περιοχή ευκαιριών και πιστεύει ότι έχει περισσότερο δικαίωμα από οποιονδήποτε άλλο να βρίσκεται εκεί. Μιλάει για εκμετάλλευση της ηπείρου από τη Δύση σε αντιδιαστολή με την Οθωμανική Αυτοκρατορία κι έχει αυξήσει τις τουρκικές πρεσβείες από 12 το 2005 σε 38, σήμερα.

Ωστόσο, ο Ερντογάν κάνει το λάθος να παίρνει θέση στις περιφερειακές συγκρούσεις καθώς προσπαθεί να οικοδομήσει νέες γέφυρες στην περιοχή. Επίσης, προτιμά να δημιουργεί προσωπικές σχέσεις αντί για σταθερές, θεσμικές σχέσεις, κάνοντας πολλούς να αναρωτιούνται για τη βιωσιμότητα των φιλόδοξων σχεδίων της Άγκυρας στην Αφρική.

Share Button

InSideOut Borders

Το «Εντός+Εκτός Συνόρων» δημιουργήθηκε, κυρίως, για τους Έλληνες του εξωτερικού και τους ξένους που ζουν δίπλα μας. Αφορά τρέχουσα ειδησεογραφία μαζί με ρεπορτάζ και συνεντεύξεις για τη ζωή των απόδημων στη διασπορά και των αλλοδαπών που ζουν στη χώρα μας είτε είναι μετανάστες είτε πρόσφυγες, επιχειρηματίες ή απλοί τουρίστες. Σε συνεχή διάλογο με τις ξένες κοινότητες στην Ελλάδα και την ομογένεια στο εξωτερικό, παρουσιάζουμε όψεις της καθημερινότητας και ισχυρές απόψεις για την βελτίωση της πραγματικότητας εντός και εκτός συνόρων,

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...